Avrupa genelinde 2 bini aşkın gençle yapılan kapsamlı bir araştırma, Müslüman gençlerin yaşadıkları ülkelere güçlü bir aidiyet geliştirdiğini ortaya koyarken; ayrımcılık, dışlanma ve siyasal görünmezlik gibi sorunların da devam ettiğini gösterdi.

Avrupa’da yaşayan Müslüman gençlere dair tartışmalar bir tarafta entegrasyona dirençli kapalı topluluk gençliği iddiası, diğer tarafta ise zamanla kimliğini kaybeden bir gençlik varsayımı üzerinden gelişiyor. Ancak IGMG’ye mensup Avrupa’nın 9 ülkesinde 2 binden fazla gençle gerçekleştirilen yeni bir saha araştırması, bu basmakalıp yaklaşımların ötesine geçen daha karmaşık ve çok katmanlı bir tablo ortaya koydu.

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Mahmut Hakkı Akın ve Arş. Gör. Ahmed Faruk Ergün tarafından hazırlanan “Avrupa’da Müslüman Gençlik Araştırması: IGMG Örneği” isimli araştırma, özellikle üçüncü ve dördüncü nesil Müslüman gençlerin sosyolojik konumuna ışık tutuyor. Araştırma, gençlerin hem yaşadıkları ülkelere güçlü bir aidiyet hissettiklerini hem de mevcut toplumsal ve siyasal yapıya yönelik eleştirel bir tutum geliştirdiklerini ortaya koyuyor.

Kuşaklar Arası Kırılma ve Yeni Profil

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, eğitim ve meslek alanındaki dönüşüm oldu. Müslüman gençlerin önemli bir kısmının yükseköğretim deneyimine sahip olduğu görülürken, meslek dağılımında da ciddi bir çeşitlilik dikkat çekti. Akademisyenlikten mühendisliğe, kamu görevlerinden sağlık sektörüne kadar geniş bir yelpazede nitelikli meslekler öne çıkıyor.

Uzmanlara göre bu durum, klasik “işçi göçü” anlatısının artık günümüz gençliğini açıklamakta yetersiz kaldığını ortaya koyuyor. Yeni nesil hem eğitim düzeyi hem de toplumsal konumu itibarıyla farklı bir profile sahip.

Çift Dillilik ve Çoklu Kimlik

Araştırmaya göre gençlerin önemli bir bölümü hem ana dillerini hem de yaşadıkları ülkenin dilini aktif şekilde kullanabiliyor. Katılımcıların yarıdan fazlası iki dile de eşit derecede hâkim olduğunu belirtirken, büyük çoğunluk faaliyetlerin iki dilde yürütülmesini tercih ediyor.

Bu durum, Avrupa’daki Müslüman gençliğin tek yönlü bir entegrasyon sürecinden ziyade çok katmanlı bir kimlik geliştirdiğini gösteriyor. Dil hem aidiyetin hem de toplumsal katılımın ana unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Ayrımcılık ve Dışlanma Deneyimleri

Araştırma, olumlu tabloya rağmen ciddi sorunların devam ettiğini de ortaya koyuyor. Katılımcıların yarısından fazlası iş bulma süreçlerinde Müslüman kimlikleri nedeniyle dezavantaj yaşayacağını düşünüyor. Önemli bir kesim ise eğitim ve iş hayatında doğrudan ayrımcılığa maruz kaldığını ifade ediyor.

Sözlü saldırı ve gündelik dışlanma gibi deneyimlerin yaygınlığı, Avrupa’daki Müslüman gençlerin hâlâ “gündelik ırkçılık” ile karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Buna rağmen gençlerin büyük bölümü yaşadıkları ülkeye aidiyet hissetmeye devam ediyor.

Siyasete Mesafe ve Temsil Arayışı

Araştırmada dikkat çeken bir diğer unsur ise siyasal katılım konusundaki çekingenlik oldu. Gençlerin büyük çoğunluğu siyasetin kendilerini yeterince temsil etmediğini düşünürken, aktif siyasete katılma oranı düşük seviyede kaldı.

Bu durum, Avrupa’da Müslüman gençlerin temsil edilme ihtiyacının sürdüğünü ancak mevcut siyasal ortamın bu katılımı teşvik etmediğini ortaya koyuyor. Gençler, daha kapsayıcı ve adil politikalar talep ediyor.

Teşkilatların Rolü ve Aidiyet

Araştırma, dini ve sivil toplum kuruluşlarının gençler üzerindeki etkisine dair önemli veriler de sunuyor. Teşkilatlarda aktif rol alan gençlerin, yaşadıkları topluma daha fazla katkı sunma isteği taşıdığı ve aidiyet duygularının daha güçlü olduğu görülüyor.

Bu bulgu, söz konusu yapıların toplumdan kopuk “paralel alanlar” oluşturduğu yönündeki iddiaların aksine, entegrasyona katkı sunduğunu ortaya koyuyor.

Sonuç: Çelişkili Ama Kalıcı Bir Denge

Araştırma, Avrupa’daki Müslüman gençliğin ne tamamen uyum sağlamış ne de tamamen dışlanmış bir konumda olduğunu gösteriyor. Aksine, aidiyet ile eleştirel duruşun birlikte var olduğu dinamik bir yapı söz konusu.

Gençler bir yandan yaşadıkları toplumun parçası olduklarını hissediyor, diğer yandan ise eşitlik, temsil ve adalet taleplerini güçlü biçimde dile getiriyor. Bu durum, Avrupa’da yeni bir Müslüman gençlik profilinin ortaya çıktığını ve bu profilin gelecekte toplumsal ve siyasal süreçlerde daha belirleyici olabileceğini ortaya koyuyor.

Kaynak: Camia Haber: https://camiahaber.com/2026/04/23/musluman-genclerin-avrupaya-aidiyet-hissi-gucleniyor/