- Göç Araştırmaları Vakfı -
- 19 Ekim 2026
Suriye’de savaşın en yoğun yaşandığı İdlib ilinde, devrik rejim güçlerinin yıllar boyunca tarım sektöründe açtığı ağır tahribatın ardından başlatılan çalışmalarla binlerce dönüm arazi yeniden üretime açılıyor.
Suriye’de Baas rejiminin devrilmesinin ardından İdlib’in Bara köyündeki arazisine geri dönen çiftçi Şakir Zeytun, rejimin kestiği ağaçların yerine yenilerini yetiştirmek amacıyla 8 bin fideli fidanlık kurdu.
2019 yılında rejimin yoğun bombardımanı nedeniyle önce Bara köyündeki tarihi mağaralara sığınan Zeytun, çatışmaların şiddetlenmesi üzerine ailesiyle birlikte Suriye-Türkiye sınır hattındaki çadır kamplara göç etmek zorunda kaldı.
Rejimin 2024 yılı sonunda düşmesiyle yıllar sonra topraklarına kavuşan Zeytun, tahrip edilen tarım alanlarını yeniden yeşertmek için kolları sıvadı.
Yaşadığı süreci AA muhabirine anlatan Zeytun, “Allah’ın yardımıyla bölgemiz özgürlüğüne kavuştuktan sonra köyümüze döndük. Ancak incir, üzüm ve zeytin ağaçlarımızın büyük bölümünün kesildiğini, evlerimizin bir kısmının ise bombardımanlarda yıkıldığını gördük.” dedi.
Karşılaştığı yıkıma rağmen umudunu kaybetmeyerek üretime sarıldığını belirten Suriyeli çiftçi, kurduğu fidanlıkta binlerce zeytin ve incir fidesi yetiştirmeye başladı.
Zeytun, yürüttüğü bu çalışmayla hem kendi bahçelerini ihya etmeyi hem de çevre köylerdeki çiftçilere uygun fidan temin ederek bölgedeki tarımsal üretimin yeniden canlanmasına katkı sunmayı hedefliyor.
“Ağaçları kesik görünce sanki ruhumuzu, ciğerimizi kesip almışlar”
Zeytun, “Bir ağaç insanın ciğerinden kopmuş bir parça gibidir, tıpkı evladı gibi. Bir koyun bahçeye girip yapraklarını yese bile içimiz sızlar. Ağaçları kesilmiş görünce sanki ruhumuzu, ciğerimizi söküp almışlar gibi hissettik.” şeklinde konuştu.
Özellikle incir üretiminin bölge ekonomisi açısından önemli bir gelir kaynağı olduğuna işaret eden Zeytun, şöyle devam etti:
“Biz bu ağaçlardan geçimimizi sağlıyorduk. Özellikle incirlerimizi kurutup yurt dışına ihraç ediyoruz. Bu, bölgemizin en önemli gelir kapılarından biridir. Toprak bizim için her şey demek; toprak bizim ruhumuzdur. Biz oradan kendi isteğimizle göç etmedik, zorla ayrılmak zorunda kaldık.”
8 bin fidanla yeniden ayağa kalkmayı hedefliyor
Fidanlığında yaklaşık 8 bin fidan yetiştirdiğini belirten Zeytun, üretim sürecinin her aşamasıyla yakından ilgilendiğini ve büyük emek verdiğini anlattı.
Zeytun, “Her santimetresi için emek harcıyorum; metrekaresi değil, her santimetresi için uğraşıyorum. Bütün bu yıkımın ve enkazın arasında fidan yetiştiriyoruz.” ifadelerini kullandı.
Fidan yetiştirmenin kendileri için hayata yeniden tutunma yolu olduğuna dikkati çeken Zeytun, asıl hedeflerinin topraklarını yeşertmek, hayatlarını baştan kurmak ve köylerinde eskisi gibi huzurla yaşayabilmek olduğunu kaydetti.
“1000 kilometrelik toprak bariyer düzleştirildi”
İdlib Tarım Müdürü Ziraat Mühendisi Mustafa Muvahhid, İdlib’deki tarım arazilerinin rejim tarafından sistematik bir yıkıma uğratıldığını ve bölgedeki tarım sektörünün ağır darbeler aldığını belirtti.
Söz konusu toprak bariyerlerin tarım arazilerini kullanılamaz hale getirdiğini söyleyen Muvahhid, şöyle devam etti:
“İl genelinde yaklaşık 1,5 milyon zeytin, 350 bin Antep fıstığı ve 100 bin incir ağacının kesildiğini, yakıldığını veya söküldüğünü tespit ettik. Ayrıca bölgedeki akarsu kaynaklarından faydalanma imkanımız da elimizden alındı. Şu ana kadar yaklaşık 1000 kilometre uzunluğundaki toprak bariyeri düzleştirdik. Bu sayede yaklaşık 6 bin 500 dönüm araziyi yeniden tarımsal üretime kazandırdık; bu çalışmadan 850 çiftçimiz faydalandı.”
Muvahhid, arazilerdeki tek sorunun toprak bariyerler olmadığını, rejim tarafından döşenen mayınlar ile geride bırakılan patlamamış mühimmatların da ciddi bir çevre ve güvenlik tehdidi oluşturduğunu vurgulayarak, temizlik çalışmalarının kurumlar arası işbirliğiyle yürütüldüğünü ifade etti.
Savunma Bakanlığı ile Acil Durum ve Afet Yönetimi Bakanlığı ortaklığında yürütülen arazi temizleme çalışmalarına değinen Muvahhid, “Teknik ekiplerimizin titizlikle yürüttüğü mayın ve savaş artığı temizliği sayesinde bugüne kadar yaklaşık 3 bin 500 dönüm arazi emniyete alınarak yeniden üretime kazandırıldı.” dedi.