İbrahim Emekçi, Araştırmacı-Türkiye Göç Araştırmaları Merkezi(TÜGAM)

II. Uluslararası Avrupalı Türkler ve İkidillilik Çalışmaları Sempozyumu

24 Ekim 2019, Perşembe
- II. Uluslararası Avrupalı Türkler ve İkidillilik Çalışmaları Sempozyumu

Geçtiğimiz yıl Paris’te ilki düzenlenen “Uluslararası Avrupalı Türkler ve İkidillilik Çalışma Sempozyumu”nun ikincisi bu yıl 10-11 Ekim’de Köln’de gerçekleştirildi. İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, Berlin Eğitim Müşavirliği ve Türkiye Maarif Vakfı işbirliğiyle düzenlenen kongrenin teması “Almanya’da Türkçe Dersi’nin 50. Yılı” oldu. Bu kapsamda ikidillilik ve dil öğretimi konularında bildiriler sunulurken, MEB tarafından hazırlanan yeni müfredat ve ders materyalleri de tanıtıldı.

Almanya’da 50. Yılını geride bırakan Türkçe dersleri hâlâ istenilen konuma gelmedi. Buna ek olarak verilen Türkçe derslerinin, vatandaşların uyumuna engel olup olmadığıyla ilgili tartışmalar da devam etmekte. Bu tartışmaların odağında, Türk nüfusunun en yoğun olduğu şehirlerden biri olan Köln’de akademisyenler, ataşeler ve öğretmenler, Türkçe dersleri ve ikidillilik ile birlikte bu alanda yapılan güncel çalışmaları tartışmak üzere bir araya geldi.

 

Berlin Eğitim Müşaviri Cemal Yıldız, kongredeki konuşmasında, Almanya genelinde eyaletler bazında uygulanmakta olan Türkçe öğretimi hakkında açıklamalarda bulunarak yurtdışındaki Türkçe eğitimleri için hazırlanan müfredat ve ders materyalleri hakkında ayrıntılı bilgi verdi. Almanya’nın farklı eyaletlerinde görevli olan eğitim ataşeleri ise kendi bölgelerindeki ikidilli öğrencilere uyguladıkları Türkçe öğretimi modellerini ayrıntılı olarak aktardılar.

Almanya’da eğitim ve öğretim düzenlemeleri federe devletlerin yetkisine bırakılmıştır. Buna bağlı olarak eyaletlerde Türkçe ve köken dili dersine yönelik farklı modeller de söz konusu. Haritada eyaletler, sadece Türkçe ve Türk kültürü dersi olarak konsolosluklar tarafından turuncu, sadece köken dili dersi şeklinde devlet okullarında görevli öğretmenler tarafından mavi, hem konsolosluk dersi hem de köken dili dersinin mevcut olduğu karma model lacivert olarak gösterilmiştir. Gri ile gösterilmiş eyaletlerde ise Türkçe dersi verilmemektedir.

Çeşitli ülkelerden kongreye katılan öğretim üyeleri ve araştırmacılar da iki dillilikle ilgili gerek kendilerinin yürütmekte oldukları saha çalışmalarını gerekse iki dillilikle ilgili yapılan çalışmalar ve araştırmalar hakkında sunum yaptılar. İkidilli çocukların her iki dilde yaşadıkları eğitim sorunları, ikidillilik ve kültür sorunları, ikidilli çocukların eğitimi ve sivil toplum kuruluşları, Dünyada ve Avrupa’da ikidillilik çalışmaları, iki dillilik ve entegrasyon, ikidillilik ve toplum, dilbilim ve ikidillilerin dil öğretimlerinde gelecek perspektifler üzerine çalışmaları kapsayan sunumlar gerçekleştirdiler.

Kongrede, MEB tarafından yurtdışındaki Türkler için özel olarak hazırlanan müfredat ve ders materyali kongreye katılan Türkçe ve Türk kültürü dersi öğretmenleri tarafından yoğun ilgi gördü. 2018’de tanıtılan “Türkçe ve Türk Kültürü Dersi Öğretim Programı”nda Türk çocuklarını yurtdışında kültürlerine bağlayan en önemli etkenin anadili olduğu belirtiliyordu. Buna göre yeni programla birlikte Türk çocuklarının kendi kültürlerini öğrenebilmeleri, yaşadıkları toplumun ve farklı milletlerden arkadaşlarının kültürleriyle kendi kültürlerini kıyaslayabilmeleri, kültürler arası benzerlikleri ve farklılıkları anlamlandırabilmeleri hedefleniyor. Bu kapsamda hazırlanan Türkçe ve Türk kültürü dersi müfredatında: okuma, yazma, dinleme ve konuşma becerilerinin geliştirilmesi sekiz seviyede, sayısı ve zorluğu hiyerarşik biçimde artan bir şekilde düzenlenmiş olup eski ders kitabındaki eksikliklerin giderildiği ifade ediliyor.

Avrupalı Türklerde nesilden nesile ciddi bir dil kaybı gözlemlenirken ve çocukların Türkçe derslerine katılımının her sene düştüğü istatiksel olarak ortadayken bu tür bir kongre ayrı bir öneme sahip. Bununla birlikte kongrede eğitimcinin nitelikleri üzerinde durulmaması kongrede göze çarpan temel eksikliklerin başında gelmekte. Eğitimin genel başarısının, öğretmenlerin başarısıyla mümkün olması düşüncesinden hareketle iki dilli çocuklara anadili dersini verecek öğretmenlerin nitelikleri bu derslerin başarıya ulaşması açısından çok önemli.